Het bolwerk van de Salvadoraanse FMLN-guerrilla 🇸🇻

De Salvadoraanse burgeroorlog heeft zijn sporen achtergelaten op het kleinste land in Centraal Amerika. Met door het hele land maatschappelijk kritische ‘street art’ over de oorlog, de anderhalf miljoen Salvadoranen die naar de Verenigde Staten gevlucht zijn – en nu veel westerse invloeden hebben meegenomen – en de nog altijd gepolariseerde politiek ontkom je niet aan deze sporen tijdens een bezoek aan El Salvador.

De rode FMLN en de blauw-wit-rode ARENA vlaggen hangen bij menig huishouden uit, om maar te laten zien op welke partij je stemt. Reden genoeg om de sporen te volgen en meer te leren over deze zwarte bladzijde uit de geschiedenis.

De burgeroorlog vond plaats van 1979 tot 1992 en kostte het leven van meer dan 75.000 mensen. De militaire overheid van El Salvador – gesteund door de VS – streed tegen de linksgeoriënteerde FMLN guerrilla. De ongelijkheid van de rijken ten opzichte van de rest van het land was destijds één van de redenen om de strijd aan te gaan. Het belangrijkste exportproduct van El Salvador was koffie, maar 95% van de opbrengst kwam in handen van 2% van het volk. Eerder, in de jaren 30 van de twintigste eeuw, rebelleerde een groep boeren onder leiding van Farabundo Martí tegen deze ongelijkheid. Deze opstand werd keihard neergeslagen door de overheid en een aantal decennia later leidde dit – en veel andere gevallen – tot de burgeroorlog. Deze verzameling van linksgeoriënteerde groepen werd de FMLN: Farabundo Martí para la Liberación Nacional.

Toen

Tijdens de oorlog viel het leger eigen mensen aan bij verdenking van het deelnemen aan de communistische guerrilla. Met door de VS getrainde doodseskaders en kindsoldaten vanuit de angst dat communisme de gehele regio zou overnemen. De guerrilla liepen hierdoor extreme risico’s, waardoor zij zich moesten verstoppen in verschillende bolwerken.

Nu

Op dit moment maakt de president van El Salvador uit van FMLN: tegenwoordig een politieke partij. Tijdens de oorlog was de huidige president een guerrillaleider. De andere vlaggen zijn van de rechtsgeoriënteerde politieke partij: ARENA. De hedendaagse vlaggenstrijd zagen wij vooral in de regio van Suchitoto. Tussen de meerderheid van rode FMLN- vlaggen stak af en toe een blauw-wit-rode uit. De opstanden begonnen hier en dat is dus nog steeds te zien. Om hier meer over te begrijpen gingen we op pad met een ex-guerrilla naar de Guazapavulkaan: één van de belangrijkste bolwerken van de FMLN tijdens de oorlog. Met zijn gouden tanden sprak hij over jaarlijkse bijeenkomsten om de oorlog en de overledenen te herdenken, haalde hij pijnlijke herinneringen op.

Hoe te overleven

In zijn vlugge Spaans legde hij ons uit hoe het leger werd misleid met tunneltjes die het rook van het koken van eten moest verspreiden naar een ander deel van de vulkaan. Hoe zij zich moesten verstoppen in andere niet te vinden tunnels onder de grond en waar een schooltje gebombardeerd werd tot een ruïne. Hoe ze sliepen in kampen en hoe ze de wacht hielden. Allemaal om te voorkomen dat ze te laat zouden ontsnappen wanneer de militairen ze zouden vinden. Hoe hij tijdens de wacht ineens weg moest rennen voor naderende militairen die hem in zijn nek schoten en waar hij nu nog een groot litteken aan heeft overgehouden. Dat maakte echt veel indruk op mij. Af en toe vragend of hij iets langzamer kon praten: “un poco más tranquilo, por favor”. Om alles wat hij zegt maar te kunnen begrijpen.

Ondanks de prachtige steden en dorpen in El Salvador heeft Guazapa voor mij de meest heldere herinnering voort- gebracht. Met de persoonlijke verhalen van de gids en het verdwalen op de Guazapa heb ik iedere keer dat ik langs de FMLN en ARENA vlaggen rijd weer het gevoel dat ik de complexe strijd een beetje beter begrijp.

Jeffrey Schipper
Een wereldontdekker die enkele honderden jaren te laat op de wereld is gekomen en vooral interesse heeft in het onbekende. Houdt van duiken, hardlopen, gamen, hiphop, fotografie, squash, geschiedenis en koken. Ook: introvert, CMAS duikinstructeur, MSc.

Add a comment

*Please complete all fields correctly

Gerelateerde blogs